U aprilu je beogradska publika imala prilike da na Sceni „Raša Plaović” Narodnog pozorišta premijerno isprati izvođenje predstave „Dostojevski – moj život”. Predstava je, zapravo, duodrama rađena po motivima memoara „Sećanja” Ane Grigorjevne Dostojevski, druge žene slavnog pisca, kojom se oženio 1867. i sa kojom je ostao sve do svoje smrti 1881. godine. Dramatizaciju ovog teksta zajednički potpisuju Fedor Šili i Hadži Nenad Maričić, koji je, ujedno, i reditelj predstave i tumač naslovnog junaka Fjodora Mihajloviča Dostojevskog. Lik Ane Grigorjevne poveren je glumici Ivani Popović, dok u ulozi pijaniste nastupa Stefan Ćirić.
Velikog pisca najbolje znamo po njegovim slavnim delima, jasan uvid u njegove književno-umetničke i filozofske ideje nam je mnogo dostupniji od uvida u to kako je njegov stvarni, svakodnevni život izgledao. Mnogo je podataka i o tome, ali, kao što to uvek biva, jedan veo legende ostaje da prekriva stvarne živote slavnih ličnosti iz prošlosti. Uprkos tome, autori ove predstave hteli su da Dostojevskog prikažu upravo na jedan „ljudskiji” način, izbliza, oslobođenog naslaga legendi, kao čoveka sličnog svim drugim ljudima, čoveka opterećenog i vrlinama i manama. Zato ova duodrama najpre govori o ljubavi i odnosu Ane i Fjodora kroz vrlo intimnu i prisnu, privatnu atmosferu, iza koje se, ipak, neizostavno oseća i sve ono „veliko”, ali na to se ne stavlja suštinski fokus.
Kako je predstava nastala po motivima „Memoara”, odnos supružnika je prikazan iz perspektive Ane Grigorjevne – njen lik je i narator i akter. Skreće se pažnja na njen lični doprinos i žrtvu, bez kojih Dostojevski najverovatnije ne bi uspeo da učini sve ono što jeste i po čemu ga pamtimo.
Predstava ima tročinsku strukturu, a svaki čin donosi jedan deo zajedničkog života para. Prvi čin se bavi upoznavanjem i zaljubljivanjem, drugi čin životom u Evropi i teškoćama sa kojima su se suočavali – ljubomora, kockarska zavist, lične tragedije – a treći čin povratkom u Rusiju, sve do smrti Dostojevskog. Delo je emotivno i zanimljivo za praćenje, a muzika sa klavira doprinosi osećaju sentimentalnog i prisnog, uz scenografiju koja, uglavnom, oslikava sobni život. Autori predstave uprizorili su tekst „Memoara” kroz jednu delimično osavremenjenu viziju. Suptilno se postavljaju neka od gorućih pitanja današnjice, kao što su uloga žene i značaj bunta mladih generacija.
Popunjenost sale i aplauzi na kraju predstave govore o neugasloj zainteresovanosti naše publike za lik Dostojevskog, koga su, ovog puta, imali prilike da vide na malo drugačiji način od uobičajenog.
Foto: Narodno pozorište u Beogradu
