Hupopedija: Ružica Sokić - „Bilo kakav uspeh meri se veličinom žrtvovanja”

Porazi su moji pokretači, a moj cilj je uvek daleko, pa, ako i promašim, nije važno... Važno je gađati. Ove reči, jednom prilikom izjavila je jedna od najzapaženijih glumica prošlog veka, čije uloge i danas umeju da nas razvesele iskrenim osmehom kakav se uvek mogao pronaći na njenom licu. Na sam pomen duhovitih doskočica čuvene Veliborke sa dobro znanog „Ranča prokletih”, jedne od „strogih” tetaka prelepe Zone Zamfirove ili pak dobroćudne domaćice Perside Pantić čija je koža pomalo tesna, podsetićemo se karakterističnog glasa čuvene plavokose glumice, širokog osmeha.

Ružica Sokić rođena je 14. decembra davne 1934. godine u Beogradu, koji se uveliko oporavljao od teških rana Prvog svetskog rata, ne sluteći da mu u susret stiže njegov mnogo krvaviji naslednik. Bila je jedino dete u jednoj od najpoznatijih beogradskih porodica, koja je, decenijama unazad, iznedrila mnoge intelektualce. Naime, njen deda bio je narodni poslanik, a otac Petar Sokić bio je suvlasnik lista „Pravda”, nadaleko čuven po velikodušnosti koju je gajio prema svojim zaposlenima, ali i boemskom načinu života. Ipak, s početkom Drugog svetskog rata, započeo je i sunovrat porodice Sokić; nemački okupatori zabranili su štampanje „Pravde”, a njenog oca osudili na smrtnu kaznu, koju je izbegao zahvaljujući hitroj reakciji nekolicine prijatelja. Ratno vreme, svirepih hladnoća i nemaštine, ostavilo je Ružicu da, zajedno sa svojom majkom, Vukosavom, iščekuje trenutak u kojem će se njen otac vratiti sa krvavog bojišta. Ipak, ni prekid rata, ni oslobođenje od nacista, u živote porodice Sokić nije vratilo nekadašnji mir; komunisti su oduzeli imovinu njenog oca, te su pod njihov krov uselili još nekoliko porodica. Mnogo puta u toku svoje plodne karijere, Ružica je isticala težinu ratnih godina koje su žig nesigurnosti i straha utisnule na svaku narednu godinu njenog života.

Ova velikanka jugoslovenske pozorišne scene, i jedna od najupečatljivijih ličnosti jugoslovenske kinematografije, glumom je počela da se bavi još kao devojčica. U detinjstvu bila je član dečije dramske grupe Radio Beograda, a svoje prve korake na daskama koje život znače načinila je u srednjoškolskim danima, kao članica dramske sekcije Šeste beogradske gimnazije. Još tada, mnogi su govorili da je „rođena glumica”, a njen talenat neretko bi upoređivali sa talentom čuvene Žanke Stokić. Ipak, nakon završetka srednje škole, Ružica odlučuje da započne studije francuskog jezika, da bi samo godinu dana kasnije od njih odustala, prebacivši se na katedru za književnost. No, njen glumački duh nije poklekao, te je ubrzo otpočela sa studijama glume na beogradskoj Akademiji za pozorišnu umetnost, na kojoj je, kao jedan od studenata u klasi profesora Josipa Kulundžića, diplomirala 1958. godine. Nakon završetka studija, kratko vreme bila je članica Savremenog pozorišta, no put ju je ubrzo odveo dalje, i to pravo do kulisa Ateljea 212, u kojem je, rame uz rame sa nekim od najpoznatijih glumaca tadašnje  Jugoslavije (Zoran Radmilović, Bora Todorović, Bata Stojković...) ovaplotila mnoge ženske likove koji se i u današnje vreme zamišljaju po crtama njenog lica.

Pored mnogih uloga oživljenih u komadima svetskih modernista i kasnijih spisatelja avangardnog bunta, Ružica Sokić je, ipak, ostala najzapaženija po ulogama u delima Aleksandra Popovića. Svoje glumačko umeće pokazala je u replikama „Ranjenog orla”, „Ženskog orkestra”, „Čuda u Šarganu”, „Velike drame”, a nama bi trebali časovi da nabrojimo sve predstave kojima je, svojom britkom dikcijom, zasmejavala publiku raznih jugoslovenskih pozorišta. Nakon premijere pozorišnog prvenca Gordana Mihića, pozorišne predstave ,,Žuta”, o Ružičinom talentu pisali su mnogi pozorišni kritičari. Imenujući je ,,Žutom devojkom”, tadašnje izdanje znane Politikine „ekspres kritike”, o Ružici govori kao o „koloritnom i punom pozorišnom čeljadetu”. Kritičari dalje, analizirajući lik Žute, koja „niti je iznikla u kandžama ulice velikog grada, niti je stilizovana prostakuša koja ismejava svet oko sebe”, Ružičinu izvedbu karakterišu kao „neprestanu promenu stava od klovna u noćnoj dami do lisice koja ne drži masku ni pred boljima, ni gorima od sebe, a to duboko prirodno određuje, podvlači i oplemenjuje ovu ulogu”.

Njena prva filmska uloga bila je u filmu „Doktor” iz 1957. godine, a za njom, nizale su se mnoge rediteljske ponude, te nije čudo da je, nakon gromoglasnog aplauza u Ateljeu 212, zaigrala i u filmu „Žuta”, režisera Vladimira Tadeja. Još tada, nakon što joj je, upravo za ovu ulogu, na Filmskom festivalu u Puli, dodeljena prestižna Zlatna arena, Ružica je povukla prve, upečatljive konture prema kojima je gradila svaku svoju iduću ulogu. Bile su to uloge „običnih” žena, koje hrabro preživljavaju brodolome tadašnjeg „crnog talasa”, namah proste i otresite, neretko šarmantne zavodnice, ali uvek krhke žene koje sve svoje nesigurnosti skrivaju iza nesalomivog garda. Zaigravši u četrdesetak kinematografskih ostvarenja, Ružica je i sama priznala da je građu za svoje likove često pronalazila promatrajući žene koje su prosile po železničkim stanicama.

Mnoge anegdote bi se u društvu ispredale na pomen njenog imena, od one koja kaže da joj je i sam Tito, nakon jedne izvedbe čestitao uz reči: „Mnogo si opasna, Sokićeva”, do onih koje svedoče da je dolazila u mnogo sukoba sa osnivačicom Ateljea 212, Mirom Trailović. „Legenda” takođe kaže da je Ružica Sokić prva jugoslovenska glumica koja se „drznula” da opsuje na sceni. Iako je često viđana po boemskim pozorišnim bifeima, ostalo je upamćeno da nikada nije pila alkohol, te su je njene kolege prozvale „Soda”; uvek dobro društvo vinu. Do kraja života bila je odana svome suprugu Miroslavu Miki Lukiću, kojeg je upoznala dok je statirao u jednoj pozorišnoj predstavi u kojoj je glumila. Njihov bračni život bio je propraćen mnogim osudama društva, izazvanim Ružičinom odlukom da se svesno odrekne materinstva, zarad sopstvene slobode.

Niz od ukupno četiri stotine odigranih uloga, prekinula je njena smrt, 19. decembra 2013. godine, kada ju je, u sedamdeset i devetoj godini savladala Alchajmerova bolest. Sahranjena je na Novom groblju u Aleji zaslužnih građana, a tri godine kasnije na njenu porodičnu kuću postavljena je spomen-ploča u njenu čast. Legat posvećen njenoj karijeri nalazi se u Muzeju jugoslovenske kinoteke, a 2014. godine njen udovac osnovao je fondaciju „Ružica Sokić” koja, jednom godišnje, najboljoj glumici dodeljuje istoimenu nagradu. Za njom, ostale su neizbrojive nagrade kao ordeni njene višedecenijske karijere (nagrada „Žanka Stokić”, „Sterijina nagrada”, „Nušićeva nagrada”, „Statueta Ćuran”, nagrada „Joakim Vujić”, „Dobričin prsten”...).

Ništa u životu nisam želela tako jako i dosledno kao svet mašte, iluzije i umetnosti, kojem sam posvetila svoj život, jednom je izjavila Ružica Sokić.

Izvor/foto: Muzej pozorišne umetnosti